რა გვახსენდება პირველი როდესაც დამოკიდებულებას ვახსენებთ? არის ეს უბრალო გართობით დაწყებული ჩვევა თუ რეალობისგან თავის დაღწევის საშუალება? ის რაც იწყება შემთხვევითი გამოყენებით, შეიძლება გადაიქცეს დამოკიდებულებად. ეს არის წრე, რომლის გარღვევაც ხშირად უჭირთ ადამიანებს.
დამოკიდებულება არ არის მხოლოდ ცუდი ჩვევა. ეს არის ქრონიკული მდგომარეობა, რომელმაც შეიძლება შეცვალოს ჩვენი ფიქრი, გრძნობები და ქცევები. ნებისმიერი სახის დამოკიდებულება მძიმედ აისახება ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე, სოციალურ ფუნქციონირებაზე, ურთიერთობებსა და პირად პასუხისმგებლობებზე.
დამოკიდებულების მდგომარეობები
არსებობს სხვადასხვა სახის დამოკიდებულება. ესენია:
1.სუბსტანციური დამოკიდებულებები
ეს მოიცავს დამოკიდებულებას ნარკოტიკებზე. მაგალითად: – მარიხუანა, ნიკოტინი, ბენზოდიაზეპინები, ბარბიტურატები, კოკაინი, რეცეპტით გაცემული წამლები, ოპიატები და ალკოჰოლი.
2.ქცევითი დამოკიდებულებები
გემბლინგი, ვიდეო თამაშები ან სოციალური მედია. მიუხედავად იმისა რომ ისინი არ არის ქიმიური, მათ მაინც შეიძლება გამოიწვიონ ადამიანის ძლიერი მიზიდულობა და კონტროლის დაკარგვა.
დამოკიდებულებებისგან განთავისუფლებისთვის მნიშვნელოვანი წინაპირობები
- პრობლემის აღიარება, მიღება და სახელდება– იმისთვის რომ დამოკიდებულების მქონე ადამიანმა შეძლოს ობიექტური რეალობის დანახვა, სანამ მკურნალობას დაიწყებს.
- ცხოვრებისადმი მიდგომის შეცვლა- დამოკიდებულების ბუნება ნიშნავს, რომ თითქმის მთელ ცხოვრებას ატარებ ფიქრში, ნარკოტიკის მოპოვებასა და მიღებისთვის. ამ მიზეზით, ადამიანის ცხოვრებისადმი მიდგომა რადიკალურად უნდა შეიცვალოს.
დამოკიდებულების მდგომარეობის მკურნალობის მეთოდები
მკურნალობის პირველი ეტაპი, რომელიც მიზნად ისახავს აღდგენის პროცესის დაწყებას,იწყება მაშინ, როდესაც ადამიანი ფეხს შედგამს სამკურნალო დაწესებულებაში.
მკურნალობის პროცესში ექიმები და ფსიქოლოგები თანმიმდევრულად მუშაობენ აშლილობის ფსიქო-სოციალურ ასპექტებზე.
- დეტოქსიკაცია- მოიცავს სხეულის ნარკოტიკებისგან გაწმენდას. ეს ეტაპი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმისთვის, რომ ადამიანმა დაიწყოს გამოჯანმრთელება.
- თერაპიული მიდგომები:
- კოგნიტურ-ქცევითი თერაპია (CBT): ეს მეთოდი ეხმარება ადამიანს იპოვოს აზროვნების შეცდომები, რომლებიც იწვევენ დამოკიდებულებას. ფსიქოლოგები ასწავლიან, როგორ უნდა მართონ თავიანთი აზრები და მოქმედებები რაციონალურად
- მოტივაციური ინტერვიუირება (MI): ცვლილებების განხორციელებასა და ჯანსაღი ჩვევების ჩამოყალიბებაზე მიმართული თერაპიული მეთოდი.
- მედიკამენტოზური მკურნალობა :
- ნარკოტიკების დამოკიდებულების მკურნალობისთვის გამოიყენება მედიკამენტები, რომლებსაც ექიმი ინდივიდის ჩივილების გათვალისწინებით ადგენს. მედიკამენტოზური მკურნალობის მიზანია, ადამიანს დაეხმაროს გუნება-განწყობის გაუმჯობესებაში, ბრაზის და აგრესიის მართვაში, მოთხოვნილებისგან განთავისუფლებაში, ინტერესების გამრავალფეროვნებასა და გააქტიურებაში.
- მხარდაჭერის ჯგუფები:
- ჯანსაღი მხარდამჭერი ჯგუფები და საზოგადოებები მნიშვნელოვანია იმისთვის, რომ პიროვნებებმა იგრძნონ პასუხისმგებლობა და ურთიერთსაჭიროება.
- ხანგრძლივი თერაპიის მხარდაჭერა: გამოჯანმრთელების პროცესი არ მთავრდება მაშინ, როცა მკურნალობა დასრულდა. მნიშვნელოვანია, რომ აქტიურად მიმდინარეობდეს თერაპიული აქტივობები ინდივიდის მხარდასაჭერად ხანგრძლივი დროის განმავლობაში.
ავტორი: თინათინ ომანაძე
რედაქტორი: გუგა სიხარულიძე, ელენე ხომერიკი