პანიკური აშლილობა და პანიკური შეტევა
როგორ ვლინდება პანიკური შეტევა?
პანიკური შეტევისას ადამიანს მოიცავს ძლიერი შფოთვა და შიში. მას თან ახლავს მძიმე ფიზიკური სიმპტომები, რის გამოც ხშირად ადამიანები ფიქრობენ, რომ გულის შეტევა აქვთ და სიკვდილის ეშინიათ. არარაციონალური შიშის დაძლევა, დამშვიდება აღემატება პიროვნების ძალას. პანიკას თან სდევს უმწოების შეგრძნება, კონტროლის კარგვის, სიკვდილის, გაგიჟების, გონების დაკარგვის შიში.
შესაძლებელია დაიწყოს უეცრად, მიზეზის გარეშე ან წინ უძღვოდეს რაიმე ტრიგერი ანუ მაპროვოცირებელი ფაქტორი.
თუ თქვენ გაქვთ მორეციდივე პანიკური შეტევები და ხანგრძლივად გაქვთ შიში, რომ კიდევ განმერდება მიმართეთ სპეციალისტს.
პანიკური შეტევები სიცოცხლისთვის საშიში არ არის, თუმცა მნიშვნელოვნად აუარესებს ადამიანის ცხოვრებას.
როგორ ამოვიცნოთ პანიკური შეტევა?
პანიკური შეტევა იწყება უეცრად. შეიძლება ნებისმიერ დროს განვითარდეს, საჭესთან, სამსახურეობრივი შეხვედრისას, სავაჭრო მოლში თუ სხვა. შეტევები სხვადასხვანაირია, სიმპტომები უმეტესად რამდენიმე წუთში აღწევს პიკს. შეტევის შემდგომ კი ადამიანი თავს გამოფიტულად გრძნობს.
პანიკური შეტევისას ტიპიურად ვლინდება შემდეგი ნიშნები:
- გაურკვეველი, უეცარი შიში, ინტენსიური შფოთვა
- საფრთხის, განაჩენის შეგრძნება
- კონტროლის კარგვის შიში
- სიკვდილის შიში
- არარეალურობის , გარემოსგან მოწყვეტის განცდა ანუ დერეალიზაცია
ფიზიკური სიმპტომები, რაც კიდევ მეტად აძლიერებს შიშს:
- გულის ცემის აჩქარება
- გულის რევის შეგრძნება
- ქოშინი, სუნთქვის გართულება
- გულმკერდის ტკივილი, წვა, სიმძიმის შეგრძნება
- თავბრუსხვევა, გონების კარგვის შეგრძნება
- სპაზმი მულის ღრუში
- მხედველობის დაბინდვა
- ოფლიანობა
- მგრძნობელობის კარგვა/ჩხვლეტის შეგრძნებები
- ცახცახი, კანკალი
- სახის უეცარი სიწითლე
- შემცივნება/კანის წვის, სიმხურვალის შეგრძნება
- ყურებში ხმაური
პანიკური შეტევების მქონე პირების სოციალური აქტივობა და შრომისუნარიანობა ქვეითდება, ვინაიდან მათ ეუფლებათ შიში, რომ შესაძლებელია ნებისმიერ დროს განმეორდეს მსგავსი აუტანელი განცდები.
რა არის პანიკური შეტევის გამომწვევი მიზეზები?
- სტრესი: ცხოვრებისეული მძიმე სიტუაციები ან ქრონიკული სტრესი.
- გენეტიკა: ოჯახური ისტორია პანიკური შეტევების ან შფოთვითი აშლილობების.
- ბიოლოგიური ფაქტორები: თავის ტვინის ქიმიური ბალანსის დარღვევა.
- ტრავმული გამოცდილება: მძიმე ფსიქოლოგიური ან ფიზიკური ტრავმები
შესაძლო გართულებები:
სათანადო მკურნალობის გარეშე, პანიკური შეტევები და პანიკური აშლილობა დროთა განმავლობაში ცხოვრების ყველა ასპექტზე ნეგატიურ გავლენას ახდენს. მუდმივად პანიკური შეტევის შიში ზღუდავს ადამიანს, აქვეითებს ცხოვრების ხარისხს. გართულებები რომელიც ახლავს პანიკურ შეტევებს შემდეგნაირია:
- კონკრეტული ფობიების განვითარება, როგორიცაა მანქანის მართვის ან სახლიდან გასვლის შიში
- ხშირად სასწრაფოს გამოძახება, ფიზიკური ჯანმრთელობისთვის დახმარების მიღება
- სოციალური სიტუაციების თავიდან არიდება
- სირთულეები სამსახურში, სასწავლებელში
- დეპრესია, შფოთვითი აშლილობები და სხვა ფსიქიკური დარღვევები
- სუიციდური აზრები
- ალკოჰოლისა და ნარკოტიკების მოხმარება
როდის მივმართოთ სპეციალისტს?
პანიკური შეტევების სიმწვავე შეიძლება გაუარესდეს მკურნალობის გარეშე. პანიკური შეტევის სიმპტომები ასევე ხშირად ჰგავს ჯანმრთელობის სხვა ფიზიკური პრობლემების სიმპტომებს, როგორიცაა გულ-სისხლძარღვთა პათოლოგიები, ამიტომ მნიშვნელოვანია მათი გამორიცხვა.
როგორ ვმკურნალობთ პანიკურ აშლილობას?
რეკომენდირებულია, ექიმის მიერ ინდივიდუალური მკურნალობის გეგმის შედგენა, რომელიც მოიცავს როგორც ფსიქოთერაპიულ ასევე მედიკამენტურ თერაპიას.
https://mentalclinic.ge/services/psychiatrist-consultation/
წამყვანი ფსიქოთერაპიული მეთოდი კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპიაა (CBT). https://mentalclinic.ge/treatment-methods/psychotherapy/
მედიკამენტური მკურნალობა ძირითადად ხდება ანტიდეპრესანტით და ანქიოლიზური მედიკამენტებით. ინდივიდუალურად განისაზღვრება სხვა ჯგუფის მედიკამენტების საჭიროება. მედიკამენტებს ასევე აქვს ინდივიდუალურ ფაქტორი, შესაძლებელია ერთი წამალი თქვენზე უკეთესად მოქმედებდეს ვიდრე მეორე, ასე რომ, აუცილებელია თქვენს ექიმთან სისტემატიური კომუნიკაცია. https://mentalclinic.ge/treatment-methods/medical-treatment/