აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულება
აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულება, არის აზარტული თამაშის უკონტროლო, კომპულსიური სურვილი, მიუხედავად იმისა, რომ ეს მნიშვნელოვნად აქვეითებს ცხოვრების ხარისხს.
აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულება, ისევე როგორც წამალდამოკიდებულება, ალკოჰოლიზმი და სხვა ადიქციები, ქცევითი დარღვევაა, რომელსაც დაავადებათა საერთაშორისო კლასიფიკაციით მინიჭებული აქვს კოდი, შესაბამისად აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულება დაავადებაა და არა უბრალოდ მავნე ჩვევა. ეს პროცესი თავის ტვინის დაჯილდოების სისტემისთვის ისეთივე სტიმულია, როგორიც ნარკოტიკები ან ალკოჰოლი, რაც ფსიქოლოგიური დამოკიდებულების განვითარების მიზეზია. თუმცა, შეიძლება მას თან ახლდეს ფიზიკური აბსტინენციაც.
ჩვეულებრივ აზარტულ თამაშს გასართობად იწყებენ, რაც შემდეგ თამაშის დაუძლეველ მოთხოვნილებაში გადაიზრდება. ეს პროცესი რამდენიმე ეტაპისგან შედგება: პირველია მოხიბვლა, მარტივად დიდი რაოდენობით ფულის შოვნის გზის აღმოჩენა. მეორეა – რაღაცების დამალვა არა მხოლოდ გარშემომყოფთათვის, არამედ საკუთარი თავისთვისაც, მაგ.როცა საკუთარ თავთანაც კი არ აღიარებს ადამიანი რომ თამაშის მოთხოვნილება პრობლემაა. გარკვეული ხნის შემდეგ დგება გააზრების სტადია რასაც მალევე მოჰყვება თვით დადანაშაულების ეტაპი.
მეტ-ნაკლებად ყველა სახის ადიქციას ახასიათებს თვითგვემა, მაგრამ აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების დროს ის განსაკუთრებით მძაფრად მჟღავნდება. ამ დროს ადამიანი იდანაშაულებს, ებრძვის საკუთარ თავს, ცდილობს, მოერიოს ცდუნებას, მაგრამ თუ პრობლემა მკაფიოდ არ არის გააზრებული და პაციენტს სწორი მიმართულება არ აქვს მიცემული და ვერ იღებს შესაბამის დახმარებას, ეს პროცესი მანკიერ წრეს ემსგავსება და ხშირად ყველაფერი თავიდან იწყება.
სიმპტომები
- აზარტულ თამაშებზე მუდმივი ფიქრი და დაგეგმვა და ფინანსური სახსრების მობილიზება.
- თამაშში უფრო და უფრო მეტი ფინანსების ჩადება ემოციური სიამოვნების მისაღებად.
- თამაშის შემცირების, მისი კონტროლის ან შეწყვეტის უშედეგო მცდელობები, რასაც თან ახლავს გაღიზიანება და იმედგაცრუება.
- აზარტული თამაშებით პრობლემებისგან გაქცევის,უმწეობის და დანაშაულის შეგრძნების, შფოთვის ან დეპრესიისგან გათავისუფლების მცდელობა.
- წაგებული ფულის დაბრუნება მეტი თამაშით (წაგებულის “დადევნება”)
- ოჯახის წევრების ან მეგობრების მოტყუება თამაშის ეპიზოდების დასამალად.
- მნიშვნელოვან ურთიერთობებზე, სამსახურზე ან სწავლაზე უარის თქმა თამაშის გამო.
- ფინანსური დახმარების თხოვნა სხვა ადამიანებისთვის.
ადამიანი რომელიც აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებული არ არის შეუძლია გაჩერდეს წაგების შემდეგ ან დაადგინოს ზღვარი. მაგრამ დამოკიდებული ადამიანები ვერ ჩერდებიან და ცდილობენ წაგებული ფულის დაბრუნებას, რაც დროთა განმავლობაში უფრო მეტ თანხას აკარგვინებთ.
შესაძლო მიზეზები
აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების ზუსტი მიზეზი ბოლომდე გარკვეული არ არის. როგორც ბევრი პრობლემა, ისიც შეიძლება იყოს ბიოლოგიური, გენეტიკური და გარემო ფაქტორების კომბინაციის შედეგი.
რისკ ფაქტორები
ქვემოთ ჩამოთვლილია ფაქტორები, რომლებიც ხშირად ასოცირდება აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულებასთან:
- ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები: ადამიანები, რომლებიც კომპულსიურად თამაშობენ, ხშირად არიან მავნე ნივთიერებებზე დამოკიდებული, აქვთ პიროვნული აშლილობის დიაგნოზი, დეპრესია ან შფოთვა.
აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულება შეიძლება ასოცირდებოდეს ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობის (OCD), ბიპოლარული აშლილობის ან ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის დარღვევის (ADHD) არსებობასთან.
- ასაკი: უფრო გავრცელებულია ახალგაზრდებსა და საშუალო ასაკის ადამიანებში. ბავშვობაში ან თინეიჯერობის პერიოდში აზარტული თამაშის დაწყება ზრდის დამოკიდებულების განვითარების რისკს.
- სქესი: უფრო გავრცელებულია მამაკაცებში, თუმცა ქალებიც თამაშობენ და ხშირად მათ უფრო სწრაფად უვითარდებათ დამოკიდებულება.
- ოჯახისა და მეგობრების გავლენა: თუ ახლობელს აქვს აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების პრობლემა, რისკი იზრდება.
- მედიკამენტები: დოფამინის აგონისტებმა იშვიათად შეიძლება გამოიწვიოს კომპულსიური ქცევები, მათ შორის აზარტული თამაშები.
- პიროვნული მახასიათებლები: მაღალი კონკურენცია, შრომისმოყვარეობა, იმპულსურობა, მოუსვენრობა ან მოწყენილობა შეიძლება გახდეს აზარტულ თამაშზე დამოკიდებულების რისკ ფაქტორი.
გართულებები
კომპულსიურ აზარტულ თამაშს შეიძლება ჰქონდეს ღრმა და ხანგრძლივი შედეგები თქვენს ცხოვრებაზე, როგორიცაა:
- ურთიერთობების პრობლემები
- ფინანსური პრობლემები, მათ შორის გაკოტრება
- სამართლებრივი პრობლემები
- სამუშაოს არასათანადოდ შესრულება ან სამსახურის დაკარგვა
- ჯანმრთელობის გაუარესება
- თვითმკვლელობა, თვითმკვლელობის მცდელობები ან სუიციდური აზრები
პრევენცია
მიუხედავად იმისა, ამ პრობლემის პრევენციის გარანტირებული გზა არ არსებობს, საგანმანათლებლო პროგრამები, რომლებიც მიზნად ისახავს რისკის ქვეშ მყოფი ინდივიდებისა და ჯგუფების ფსიქოგანათლებას, შესაძლოა სასარგებლო იყოს.
თუ თქვენ გაქვთ ზემოთ ჩამოთვლილი რისკ-ფაქტორები, მოერიდეთ ნებისმიერი სახის თამაშს, იმ ადამიანებს, რომლებიც თამაშობენ, და ადგილებს, სადაც აზარტული თამაშებია.
მკურნალობა
დამოკიდებულების მკურნალობა რთულია, რადგან ადამიანების უმრავლესობას უჭირს აღიაროს, რომ პრობლემა აქვთ. თუმცა, მკურნალობის მნიშვნელოვანი ნაწილია საკუთარი მდგომარეობის გაცნობიერება.
ასევე, მკურნალობა შეიძლება მოიცავდეს შემდეგ მიდგომებს:
-
ფსიქოთერაპია:
- კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT):
- ეხმარება აკვიატებული აზრებისა და ქცევების იდენტიფიცირებასა და შეცვლაში.
- სწავლობს პაციენტი ალტერნატიული გზების ძიებას და სტრესის ეფექტურად მართვას.
- ჯგუფური თერაპია:
- სხვა ადამიანებთან გამოცდილების გაზიარება და ემოციური მხარდაჭერის მიღება.
- ჯგუფური თერაპიები ამცირებს იზოლაციის განცდას და ამყარებს მოტივაციას პრობლემის გადასაჭრელად.
-
მედიკამენტური მკურნალობა:
- საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელია ანტიდეპრესანტების ან შფოთვის საწინააღმდეგო მედიკამენტების გამოყენება.
- დოფამინის რეგულატორები, რომლებიც ამცირებენ თავის ტვინის დაჯილდოების სისტემის ჰიპერაქტივობას.
- ჯგუფური თერაპია: ზოგი ადამიანი პოულობს მხარდაჭერას მსგავსი პრობლემის მქონე ადამიანებთან საუბრისას.
მკურნალობა შეიძლება იყოს:
- ამბულატორიული პროგრამა
- სტაციონარული პროგრამა
- საცხოვრებელი თერაპიის პროგრამა
რეციდივის პრევენცია
მკურნალობის შემთხვევაშიც კი, შეიძლება ადამიანი თამაშს დაუბრუნდეს, განსაკუთრებით მაშინ, თუ დროის დიდ ნაწილს ატარებს თამაშზე დამოკიდებულებთან ან იმ ადგილებში სადაც თამაშობენ.
თუ ფიქრობთ, რომ ხელახლა დაიწყებთ თამაშს, დაუკავშირდით ფსიქიკური ჯანმრთელობის სპეციალისტს ან თქვენს ფსიქოლოგს, რათა თავიდან აიცილოთ რეციდივი.
გამკლავება და მხარდაჭერა
ამ რჩევების გამოყენება შეიძლება დაგეხმაროთ კომპულსიური თამაშის სურვილის გამკლავებაში:
- დაისახეთ მთავარი მიზანი: არ ითამაშოთ.
- თავი აარიდეთ რისკს: უთხარით საკუთარ თავს, რომ თუნდაც ერთი ფსონი ძალიან სახიფათოა, რადგან ერთი ფსონი ხშირად იწვევს შემდეგს.
- დახმარებისთვის მიმართეთ ახლობლებს: აღიარეთ, რომ მხოლოდ ნებისყოფა საკმარისი არ არის თამაშის წინააღმდეგ საბრძოლველად. სთხოვეთ ოჯახის წევრს ან მეგობარს, რომ დაგეხმაროთ მკურნალობის გეგმის შესრულებაში.
- იცოდეთ და მოერიდეთ ტრიგერებს: ამოიცანით სიტუაციები ან გრძნობები, რომლებიც თამაშის სურვილს იწვევს, და შეეცადეთ მათგან თავი შორს დაიჭიროთ.
ექიმთან ვიზიტისთვის მომზადება
თუ გადაწყვიტეთ დახმარების ძიება აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების გამო, თქვენ უკვე გადადგით მნიშვნელოვანი ნაბიჯი!
რა შეგიძლიათ გააკეთოთ ვიზიტამდე:
- ჩაწერეთ ყველა განცდა და ფიქრი: მოინიშნეთ, რა იწვევს აზარტული თამაშის სურვილს, სცადეთ თუ არა მისი დაძლევა და როგორ იმოქმედა თამაშმა თქვენს ცხოვრებაზე.
- ჩამოწერეთ პირადი ინფორმაცია: შეიტანეთ ის ძირითადი სტრესორები ან ცხოვრებისეული ცვლილებები, რომლებიც შესაძლოა გავლენას ახდენდეს თქვენს ქცევაზე.
- დაასახელეთ ყველა მედიკამენტი: მოიტანეთ ინფორმაცია ყველა წამლის, ვიტამინის, ბალახისა და დანამატის შესახებ, რომელსაც იღებთ, ასევე მათი დოზები.
- გაიხსენეთ ჯანმრთელობის სხვა პრობლემები: ჩაწერეთ თქვენი ფიზიკური ან ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები და მათი მკურნალობა.
- შეკითხვები ექიმისთვის: მოამზადეთ კითხვების სია, რომ ვიზიტის დრო მაქსიმალურად ეფექტურად გამოიყენოთ.